"A ngilneihna chu a bo hlen kumkhua dawn em ni aw?
A thutiam chu chhuan zawng zawng thlengin a bo dawn em ni aw ?
Pathian chuan khawngaihna a theihnghilh em ni aw?
Thinurin a lainatnate chu a khar ta em ni aw?"
Sam 77 : 89.
He hla phuahtu Zothansiami hi June ni 1, 1968 khan Kawrthah khuaah a piang a, a pa chu Kaphranga a ni a, a nu chu Thanzingpuii a ni. Zothansiami hian Primary School chu Electric veng, Aizawlah a zir a, Middle leh High School erawh chu Kawrthah khuaah a zir thung.
Lusun khawhar beidawnna : Naupang dang ang bawkin kum sawm mi a nih lai hian thihnaten mihringte a lo tihmangan thin zia pawh a ngaihtuah ngai meuh lo. Amaherawhchu, an chhungkuaa thihnain ro a han rel meuh chuan hmangaihtu Pathian meuh pawh a lo ringhlel ta hial a ni. Kum 1977 fur lai, kum kaw mi chauh a la nih laiin a pa duh tak, a ngaih em em chuan a boralsan hlauh mai a, a khua a har hle a, mahse, a nu a la neih avangin a thla a la muang em em tho a. Kum 1981 khan a thlakhlelh em em a nu pawh chuan a boralsan leh ta mai a, a unaute nen fahrah leh khawhar takin an khawsa ta a ni. Lungngaih mangan kawngah "ber" hauh hialin a inhria a ni. A nu leh pa, Lalpa'n a hnena chawl tura a hruai takna lam ngaihtuah ta lo chuan anni unau pasarih, nungdama la awmte chan chhiatzia leh, a nu leh pa taksa rawih ral mai turte lainatna lam hlir chuan a rilru a luah a. Beidawn avangin a la dam nih pawh a thlahlel lo hial a ni. Amah angin a nu leh pa te chuan dam an la thlahlel niin a hre tlat a, an hmangaih fanaute kalsan an hrehzia thute kha an hrilh a ni si a.
A lusun khawhar engmahin a hnem lo : "Heng thil zawng zawng thlentirtu Pathian hi a nun a va rawngin, khawngaihna reng a nei ta lo em ni ang?" (Sam 77 : 8,9) ti te'n a ngaihtuah a. Pathian rorelnaah lungawi har a ti a, a tuar thiam lo va, thenawm khawvengte'n an hnem zo lo va; Pathian fakna hla saa mite lo leng, a khawhar hnemtu pawh chu a tan chuan hnemtu an tling ve lo! A khawharna tipungtu mai a nih thin avangin ngaihthlaknm pawh a duh thin lo. Aman a sawi danin "Ka Pathian thu hriat 90% hi ka nu leh ka pa hnen atanga ka hriat a ni a, heng zawng zawngte hi an thih rualin ka theihnghilh zo a ni berin ka hria," a ti.
Joba iangin a nun a thar leh ta : Fahrah rethei leh khawhar tak ni mah se, Pathian a ?ih a, a nun uluk takin a vawng tlat a. Ni khat chu khawhar taka a awm laiin Bible pawh eng emawti chhung chhiar tawh lo khan chhiar chakna a nei a. Joba, Lalpa chhiahhlawh, mi fel tak chanchin a chhiar a, Joba'n a tisaa vanduaina tam tak a tawh bakah a neih hlu tam tak a chânziate chuan a rilru a hneh ta em em a. Pathian laka a vui nasat zia leh a dem nasatzia te a hre chhuak a. Inchhir em emin Joba thu khawchang angin 'Lalpa'n min pe a, Lalpa'n a la leh ta a ni' a lo ti ve thei ta a. A Pathian thu hriatna pawh chu a lo nung thar leh ta a ni.
Lungngaihna lawmah a chang ta : An lei taksa tawih ral tawh mah se la, an thlarauvin a lo beisei fo leh anni unau za pawhin an chan ve ngei theihna tura theihtawp chhuaha an lo zirtir thin, ringtute *KAN ROPUINA RAMAH ngei chuan thlamuang takin an chawl ta tih a lo hrefiah ta a. Nitina a ngaihtuah thin - a lungngaihna te, hrehawm harsatna te, manganna chi hrang hrang leh thihna hialin a chim buai pawhin Lalpa remruatah chuan vui tur a nih lohzia a inhre chhuak a, chutiang harsatna te pawh chu ropuina ram thlirtirtuah an lo chang ta zel zawk a ni.
Pathian sawichhe mah se Pathian a pangngai reng : Vanduai a lo intih fona te chu Lalpa ram thianghlim thlirtirtu, a hmangaihna nasatzia a hriat theihna kawng a lo ni a; Pathian lakah a vui a, a sawichhia a a hel a; mahse Pathian chu a vui ve lo va, a thinrim ve lo va, a hmangaihna a lo la pangngai reng a. A awm ta lo hial emaw a tih pawhin a hnenah a inhriat nawntir leh a. Chuvangin, Lalpa hnenah lawmthu a sawi ning thei lo. Ropuina ram ngei chu kawhhmuhtu a ni si a. Tichuan he hla hi a lo piang ta a ni.
Hla phuah chhung a rei lo : Rimawi ngaina tak a niin Solfa pawh a thiam hle. February ni 18, 1987 khan he hla tha tak hi hun rei lo te chhung (ama sawi dan chuan minute sawmhnih) lekin a phuah zo hman a ni. He hla Harmonise-tu hi *K. Denghnuna a ni. A nu leh paten an thihsan hnu phei chuan van lam ngaihna pawh a nei nasa zual a. Kum 1085-a a pianthar hnu phei chuan Pathian fakna hla sawmli chuang lai a phuah a ni.
Sa lartu : He hla hi vanram ngaihna hla tha tak niin, Zoram dung leh vang mai ni lovin Mizo tawng hmang ringtu khawvel hmun hrang hranga mite hriat hlawh tak zingah a tel a ni. He hla sa lartu chu Lalrindiki Khiangte (Daduhi) a ni.
Source : Hla Lar 110
By V.L. Luaha Renthlei
Mission Vengthlang
Ph. : 9810509572
(Hla lar 110 lehkhabu hi Synod Bookroom-ah leitur a awm a. Cheng 200 man a ni e)